Vài ý kiến về việc NHNN Việt Nam giảm lãi suất ngày 13/3/2012

Việc giảm lãi suất của NHNN vào ngày 13/3/2012 là quá sớm. Nền kinh tế Việt Nam vẫn cần một mức lãi suất cao để đối phó với nguy cơ lạm phát, từ đó ổn định vĩ mô. 

Đã từ lâu, việc NHTW Việt Nam bị bắt buộc tuân theo những chỉ thị của chính phủ được coi như là chuyện thường ngày ở phố huyện. Theo điều 4, khoản 1, luật NHNN Việt Nam, ban hành năm 2010, qui định nhiệm vụ, quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước như sau: Hoạt động của Ngân hàng Nhà nước nhằm ổn định giá trị đồng tiền; bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng và hệ thống các tổ chức tín dụng; bảo đảm sự an toàn, hiệu quả của hệ thống thanh toán quốc gia; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Có nghĩa là mục đích chính của NHNN là ổn định sức mua của đồng tiền, đồng nghĩa với ổn định lạm phát. Tuy nhiên, NHNN Việt Nam trên danh nghĩa phát luật là một cơ quan ngang bộ. Có nghĩa là, NHNN chịu sự giám sát của thủ tướng và chính phủ. Không có sự độc lập khi đưa ra những quyết định của mình, khiến cho NHNN mất đi tính chủ động khi thực hiện các CSTT. Đơn cử vào chiều 6-3, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã yêu cầu NHNN chủ động điều hành chính sách tiền tệ theo hướng giảm lãi suất. Ngay sau đó Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cũng công bố hạ mặt bằng lãi suất xuống 1%. Việc điều chỉnh lãi suất giảm xuống trong bối cảnh mà nền kinh tế Việt Nam đang chịu lạm phát cao kỉ lục năm 2011 là 19.04%, và nguy cơ lạm phát vẫn đe dọa nền kinh tế sau khi giá xăng và giá điện đồng loạt tăng, làm cho nỗi ám ảnh lạm phát trong năm 2012 là rất lớn. 

Khi tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến lạm phát kỉ lục Việt Nam, tôi có thử tính toán lỗ hổng sản lượng, và kiểm định sự tương quan của lỗ hổng sản lượng và tỉ lệ lạm phát ở Việt Nam. 

LOG(CPI/CPI(-1)) = C(1) + C(2)*OUTPUT_GAP 

Trong đó hệ số C(2) có mức ý nghĩa là 5.8%. Nhìn vào bảng đồ ta cũng có thể lý giải nguyên nhân vì sao lạm phát năm 2008 lại tăng cao kỉ lục là 19.9%, lỗ hổng sản lượng năm 2008 lên đến 10%. Có nghĩa là tốc độ tăng trưởng sản lượng thực tế đã vượt quá tốc độ tăng trưởng sản lượng tiềm năng là 10%. Tương tư như vậy, lỗ hổng sản lượng vào những tháng năm 2011đã lên đên 8.9%, đó là nguyên nhân lí giải cho việc lạm phát năm vừa qua cao đến 19%. Việc kéo sản lượng thực tế xuống gần với mức sản lượng tiềm năng sẽ giúp cho nền kinh tế ổn định được mức lạm phát. 

Lạm phát chỉ là biều hiện lâm của việc tăng trưởng quá nóng trong giai đoạn vừa qua. Việc duy trì mức tăng trưởng tín dụng cao liên tục trong nhiều năm qua làm cho sản lượng thực tế đã đi quá xa sản lượng tiềm năng tại Việt Nam. Do đó, việc NHNN giảm lãi suất trong thời gian có vẻ như quá sớm. Nền kinh tế Việt Nam thật sự cần một liều thuốc đắng là lãi suất cao để ổn định lạm phát trong thời gian tới.